Hardlooptrainers geven regelmatig het advies aan hardlopers met en volle agenda om vroeg in de ochtendtrainingen te plannen. Goed idee maar er blijkt toch een bijwerking. Een onderzoek gebaseerd op meer dan 27.000 slaapdata van atleten aan de universiteit levert het beste bewijs tot nu toe dat vroege teamtrainingen een negatieve invloed kan hebben op de kwaliteit van de slaap.
Onderzoekers van de Ohio State University in de VS gebruikten gegevens van slaaptrackers om de slaap van 359 universiteitsatleten gedurende vijf jaar te meten. Ze ontdekten dat mannelijke atleten die teamtrainingen hadden die vóór 8 uur 's ochtends begonnen, gemiddeld ongeveer 30 minuten minder sliepen in de nacht ervoor in vergelijking met trainingen die later op de ochtend begonnen. Vrouwelijke atleten sliepen gemiddeld ongeveer 20 minuten minder.
De resultaten toonden ook aan dat de slaap minder efficiënt was en dat atleten er langer over deden om in slaap te vallen in de nachten vóór vroege trainingen. "De kracht van ons onderzoek is dat we objectieve gegevens hebben over een grote groep atleten die de impact van vroege trainingen op de slaap aantonen", aldus Emaly Vatne, hoofdauteur van de studie en promovendus in de kinesiologie aan de Ohio State University.
De meeste andere vergelijkbare onderzoeken waren met minder atleten en waren gebaseerd op zelfgerapporteerde slaaptijden, aldus Vatne, assistent-sportwetenschapper bij het Human Performance Collaborative van Ohio State. Dit onderzoek is gepubliceerd in het Journal of Strength and Conditioning Research.
De bevindingen kunnen coaches en trainers houvast bieden bij het plannen van trainingen voor hun teams, aldus co-auteur Joshua Hagen, faculteitsdirecteur van het Human Performance Collaborative en onderzoeksmedewerker in geïntegreerde systeemtechniek.
"Coaches en anderen hebben misschien het vermoeden dat trainingen vroeg niet optimaal zijn voor de slaap, maar nu hebben we de gegevens om dat te kwantificeren," zei Hagen. "Er kunnen momenten zijn waarop het nodig is om trainingen vroeg in te plannen, maar coaches moeten de voor- en nadelen begrijpen."
Hardlooptrainers: adviseer eenheid in training en herstel
Veel hardlopers waaraan je training geeft zijn geen student meer. Daarom hoeft het geen nadelig effect te krijgen als je ook bij je hardlopers checkt dat zij niet dat halfuurtje aan slaap inleveren. Een structureel gedrag van iedere dag een half uur minder slaap kan het herstel van hardlooptrainingen in de weg zitten. Trainen en herstel is een eenheid om op te coachen.
Dit onderzoek, uitgevoerd in samenwerking met de atletiekafdeling van Ohio State, betrof 359 atleten van 15 universiteitsteams, waaronder American football, basketbal (mannen en vrouwen), ijshockey en zwemmen. Atleten kregen een Oura Ring-wearable die objectieve gegevens over slaap en cardiovasculaire fysiologie gedurende de nacht verzamelde.
Onderzoekers vergeleken slaapgegevens van atleten in de nachten vóór teamtrainingen in de vroege ochtend (om 8 uur of eerder), de ochtend (8 uur tot 12 uur) of de middag (12 uur tot 16 uur). In totaal omvatte de studie 27.576 nachtelijke slaapregistraties die tussen 2019 en 2024 werden verzameld.
Onderbroken slaap
Maar het was niet alleen de slaaptijd die werd beïnvloed door vroege trainingen, aldus Vatne. De resultaten toonden aan dat de slaapefficiëntie slechter was wanneer atleten vroeg in de ochtend trainden – wat betekent dat de slaap meer gefragmenteerd was, met korte onderbrekingen gedurende de nacht. Bovendien duurde het langer voordat de atleten in slaap vielen.
"Dat had ik niet per se verwacht, maar het is logisch," zei Vatne, die ook werkzaam is als sportwetenschapper bij Racing Louisville FC. "Als je vroeg moet opstaan, is het lastiger om in slaap te vallen als je eraan denkt dat je vroeg moet opstaan, en slaap je misschien minder goed als je die wekker verwacht."
Het is misschien niet verrassend dat atleten langer opbleven – iets meer dan een uur – als ze 's middags trainden in plaats van 's ochtends vroeg. Al met al geven de resultaten een duidelijke boodschap aan zowel coaches als atleten, aldus Hagen. "We hebben zoveel bewijs voor het belang van slaap, niet alleen voor atleten, maar voor iedereen," zei Hagen. "Voor atleten is slaap echt een van de beste prestatiebevorderende activiteiten die je kunt doen. Als je elk mogelijk voordeel wilt behalen, is vroeg naar bed gaan een van de belangrijkste dingen."
Vatne, die zelf in het universiteitsteam van Ohio State voetbalde, zei dat ze zich realiseert dat coaches soms trainingen in de vroege ochtend moeten inplannen. "Maar soms is die extra slaap en focus op herstel precies wat je atleten het meest nodig hebben."
Bron
Emaly Vatne et al, The Impact of Team Practice Block Start Times on Sleep Characteristics in Collegiate Athletes, Journal of Strength & Conditioning Research (2025). DOI: 10.1519/jsc.0000000000005206. Journal information: Journal of Strength and Conditioning Research